CHUYÊN TRƯỜNG TRUNG HỌC CÔNG LẬP - TRUNG HỌC TƯ THỤC – TRƯỜNG TRUNG HỌC BÁN CÔNG- TRƯỜNG TRUNG HỌC ĐÔ THỊ – TRƯỜNG TRUNG HỌC TỈNH HẠT, trong nền Giáo Dục Miền Nam Việt Nam trước năm 1975.

 

CHUYÊN  TRƯỜNG TRUNG HỌC CÔNG LẬP  -  TRUNG HỌC TƯ THỤC – TRƯỜNG TRUNG HỌC BÁN CÔNG- TRƯỜNG TRUNG HỌC ĐÔ THỊ – TRƯỜNG TRUNG HỌC TỈNH HẠT, trong nền Giáo Dục Miền Nam Việt Nam trước năm 1975.

 

Trong thời Việt Nam Cộng Hoà, kể cả Đệ Nhứt và Đệ Nhị ̣ Cộng Hòa, hệ thống Giáo Dục Trường Công Lập do Ngân Sách Quốc Gia đài thọ tất cả chi phí xây dựng trường sở, tuyển dụng nhân viên quản lý và giảng day,.. Theo thời gian, dân số tăng, kéo theo số trẻ em cần đi học tăng, ...hế thống Trường Công Lập, do chánh quyền lập ra, không đủ thoả mản nhu cầu của số học sinh càng ngày càng tăng,.. nên hệ thống trường tư hay Tư Thục ra đời. Chánh phủ khuyến khích những người có trình độ, có tiền của,.. bỏ vố ra xây cất trường học, thu nhận học sinh,... theo học và học sinh phải đóng tiền để cho trương trang trãi các chi phí,.... để học sinh có một chương trình học tập tốt, sau đó thi thi lấy văn bằng,... như học sinh các Trường Công Lập,... Trong lịch sữ Giáo Dục Miền Nam, các trường tư, như Tư Thục Nguyễn Văn Khuê ,Tư Thục Huỳnh Khương Ninh, Tư Thục Vương Gia Cần, Tư Thục Lê Bá Cang,... ở Sài Gòn hay Tư Thục Thanh Tiến ở Tân An,... hay Tư Thục Sĩ Tải ở Bà Rịa, Phước Tuy,... và nhiều nơi nữa,.... đã góp phần giảỉ quyết số học sinh, không vô được trường Công Lập sau một cuộc thi tuyển,... học có nơi học tập và trở thành những công dân trí thức, nhiều người là những nhân tài, làm được nhiều việc quan trọng trong việc kiến thiết quốc gia,... Chánh quyền, cấp giấy phép mở trường, miễn các sắc thuế để các Tư Thục kinh doanh theo khuôn khổ và trong sự thanh tra nghiêm nhặc của chánh quyền các phấp,... Nhiều nơi, số học sinh ít, nên sự đóng góp của họ không đủ để lo hết các chi phí, thì Bộ Quốc Gia Giáo Dục phối hợp với Chánh Quyền Địa Phương, lập ra hệ thông Trương Bán Công; theo đó, Chánh Quyền lo xây cất trường sở, Bộ QGGD lo củ người quản lý, và giảng dạy, phụ huynh học sinh gó tiền trả học phí để đài thọ chi phí,... Tôi xin đơn cử ở Tỉnh Phước Tuy, tôi biết rõ, khi tôi tới gia nhập vào ngành ̀ giáo dục trung tiểu học từ năm 1962,.... tới sau nầy,... Lúc đó, ở tại Xã Phước Lễ, Bà Rịa, xã Tỉnh Lỵ của Tỉnh Phước Tuy, ngoài Trường Trung Học Công Lập, có tên là Trung Học Châu Văn Tiếp và các Trường Tiểu Học ở các địa phương, nhưng không giải quyết hết các học sinh cần đi học trong vùng,... nên có Tư Thục Tiểu Học QUÍ HẠNH, của các Dì Phước trong Dòng Tu Thánh Phao Lồ Bà Ṛịa, xây dựng và quản lý,... về phần giáo dục trung học, để giái quyết số học sinh không trúng tuyển vào Trương Trung Học Châu Văn Tiếp qua một cuộc thi tuyển khó khăn, vì số lớp mở ít mà số học trò dự thi quá đông,... thì ở Bà Rịa có 2 Tư Thục lo cho số học sinh không vô được trường công, (cần phải đi học, vì họ còn trẻ quá , 12 hay 12 tuổi,...) , một là Tư Thục Minh Phung, do Họ Đạo Bà Rịa thành lập, để giúp đở cho các học sinh thuộc gia đình Thiên CHúa Giá,... vâ một là Tư Thục Sĩ Tải do ông Hồ Đắc Thăng làm Hiệu Trưởng; người địa phương thường gọc ông là Ông Cử, vì ông là người Tốt Nghiệp Cử Nhân Văn Chương Pháp ở Đại Học Sorbonne, Paris, .... và Tư Thục Sĩ Tải được dân chúng gọi thân thương là Trường Ông Cử, cái đặc biệt là đồng phục của nữ sinh Tư Thục Sĩ Tải là áo bà ba trắng, quần đen,... Hai Tư Thục trong Xã Tỉnh Lỵ Phước Lễ đã giúp giải quyết vấn đề học tập cho những học sinh không trúng tuyển vô trường công,....có nơi học tập,... Tội nghiệp, các học sinh ở xa hơn như Long Điền, Đất Đỏ, Phước Hải, ... các nơi khác không có Trường Trung Công Lập, ... họ phải đi học Tư Thục ở Sài Gòn hay Bà Rịa,... vừa tốn tiền ăn ở nhà trọ, lại phải đóng tiền học phí nữa,... Để giải quyết bài toán đó, ở 2 địa phương có đông dân và nhiều học sinh như Đất Đỏ và Phước Hải, ... Bộ QGGD và chánh quyền địa phương thành lập ra 2 Trừơng Trung Học Bán Công để thoả mản nhu cầu học tập của học sinh nơi đó. ..
ở 2 nơi có đông giáo dân như Xã Binh Gĩa, Quận Đức Thạ̣nh, và Xã Phước Tỉnh, Quân Long Điền, ... nhiều Tư Thục do các Họ Đạo mở ra, ... ( GHI CHÚ: Tôi xin trở lại vấn đề nầy trong một bài khác ).
. Ở Quân Lỵ Đất Đỏ, một trường được thành lập vớI tên Trường Trung Học Bán Công NGUYỄN DU, mà người bỏ nhiều công trong việc giảng dạy và điều hành trường là Ông Huỳnh Văn Trưng, ông có nhiều năm là Nghi Viên Đôi Đồng Tỉnh, Tỉnh Phước Tuy, trường cũng mở lần lượt từ Lớp Đệ Thất, Đệ Lục, Đệ Ngũ, Đệ Tứ hay Lớp 6/7/8/9 theo hệ 12 năm. ... Ở cách đó 11 km về hướng biển Nước Ngọt, có một làng chài khá đông dân, người dân hiếu học, nhiều Thân Hào Nhân Sĩ muốn có nơi học tập cho con cháu khỏi phải đi xa, .... nên Trương Trung Hoc Bán Công LÊ VĂN DUYỆT ra đời,... Cũng như Trường Trung Học Bán Công NGUYỄN DU, ở Đất Đỏ, rương Trung Hoc Bán Công LÊ VĂN DUYỆT ở Phước Hải cũng mở lần lượt từ Lớp Đệ Thất, Đệ Lục, Đệ Ngũ, Đệ Tứ hay Lớp 6/7/8/9 theo hệ 12 năm.

Ở Quân Long Điền, do số học sinh càng ngày càng đông, quí vị thân hào nhân sĩ trong vùng phôi hợp với một số giáo chứ,... tiến hành lập ra Trương Trung Học Bán Công,.. Trường sở nằm cạnh bên Khu Học Đường Long Điền, cánh bên đường  Tỉnh Lộ từ Bà Rịa đi qua Đất Đỏ, Xuyên Mộc,... Ngôi Trường mang tên  một Vị Bác Sĩ Y Khoa, người gốc Long Điền được  giới Y Khoa  Pháp Việt rất ngưỡng mô, Đó là Bác Sĩ PHẠM HỮU CHÍ,    Tên vị bác sĩ nầy được đặt tên cho nhiều Bịnh Viện    ( ví dụ Binh Viện Bà Rịa,  Bịnh Viện Biên Hoà ) , ....  và tên những con đường trước Bịnh Viên (  như ở con đường bên hông Bịnh Viện Chợ Rẩym,,,  )

Trường Trung Học Bán Công PHẠM HỮU CHÍ, hoạt đông một thời gian thì  được chuyển thành TRƯỜNG Trung Học long điền, TRƯỜNG Trung Học Công Lập ở Quận Long Điền, Tỉnh Phước Tuy,...

 

( chúng tôi sẽ bàn thêm về 2 trương nầy nhiều hơn trong một dịp khác )

              Khoảng đầu thập niên 1970, học sinh các Tư Thục trong Tỉnh Phước Tuy, như Minh Phụng, Sĩ Tải,... ở Bà Rịa; Tấn Đức, Hồng Lĩnh,.. ở Bình Giã; Mẫu Tâm, Thảnh Giu Se ??, Tân Phước,... ở Phứơc Tỉnh,... và Các Trường Trung Học Bán Công Nguyễn Du ở Đất Đỏ, Trường Trung Học Bán Công Lê Văn Duyệt ở Phước Hải,... học xong Lớp Đệ Tứ hay Lớp9/12 theo Hệ Thống Giáo Dục 12 năm, ... không có trừơng lớp học để học tiếp,... Để giải quyết ̣ến đề trên,.... Trừơng Trung Học Bán Công HUỲNH TỊNH CỦA ra đời để có chỗ cho học sinh trong Tỉnh Phước Tuy tiếp tục học lên Đệ Nhị Cấp, để thi Tú Tài, rồi xa hơn nữa,... là vô Đại Học,... Như vậy, Trừơng Trung Học Bán Công HUỲNH TỊNH CỦA là một trường trung học Bán Công chỉ dạy các lớp Đậ Tam, Đệ Nhị hay Lớp 10/12 hay11/12,.. mà thôi,.. Trường không có Lớp Đệ Nhứt hay Lớp 12/12 vì khi học sinh học hết Lớp Đệ Nhi hay Lớp 10/12 hay11/12,., thi đậu Tú Tài Phân I, thì họ được đương nhiên nhận vô học Lớp Đệ Nhứt hay Lớp 12/12 của Trường Trung Học Châu Văn Tiếp ( những năm đầu thập niên 1970, học sinh ở Thị Xã Vũng Tau, sau khi có bằng Tú Tài Phần I, cũng phải qua học Lớp Đệ Nhứt hay Lớp 12/12 của Trường Trung Học Châu Văn Tiếp vì Trường Trung Học Vũng Tàu không đủ người đi học để Bộ QGGD cho mở Lớp 12/12 ) .

Một hình thức Trường học nữa,  ngoài  Trường Công Lập. Tư Thục  , và Trường Bán Công được nói trên,...một hình thức  Trường học nữa được thành lập  là Trường Đô Thị  hay Trường Tỉnh Hạt,.. đúng hơn là Trường Trung Học Đô Thị  và Trường Trung Học Tỉnh Hạt,...

Hệ thống trường nầy  được  nổi lên ở  do hoàn cảnh lịch sử đưa đẩy, và nhờ quan niệm nầy mà  Hệ Thống Giáo Dục Trung Học Việt Nam Cộng Hoà phát triển rất mạnh từ những năm trong thập niên 1970. Hệ Thống Trường Trung Học  Đô Thị ở Thủ Đô Sài Gòn và là Trường Trung Học Tỉnh Hạt ở các tỉnh được tự phát ở vài địa phương, rôi cuối cùng Bộ Quốc Gia Giáo Dục chấp thuân,...

Trong thời Chiến Tranh, Ngân Sách dành cho giáo dục không nhiều, trong khi  Chính Sách Ấp Chiến Lược, Chánh Sách Ất Tân Sinh, Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn  ,... khiến cho Viện Trợ Mỹ chỉ lo  đài thọ việc phát triền, xây cất trường học ở  nông thôn, ở Âp Chiến Lược,.. ở nông thôn,.... và bỏ mặc  chuyện giáo dục, nói rõ hơn, chuyện xây đựng trường sở  ở các vùng “đô thị”, thành phố, thì.... “ để đó đã, lo  cho nông thôn trước...”

... Trong quan niệm đó mà  không có ngân sách để mở thêm trường, phát triên giáo dục ở Đô Thành hay các Tỉnh ly,... trong khi các trường Trung Học nông thôn, thuộc các quận xa, được viện trợ My qua Chính Sách Ấp Chiến Lược, Ấp Tân Sinh, Xây Dựng Nông Thôn ,....có kinh phí xây thêm trường, mở thêm nhiều lớp,..

Mỗi năm, các Trường Trung Học được mở rất nhiều lớp ở các quận nông thôn,  số lớp Đệ Thất, hay lớp 6/12 sau nầy ở các  quận trong vù nông thôn được mở ra mà KHÔNG CỎ ĐỦ SỐ HỌC TRÒ ghi danh,..trong khi các Trường Trung Học ở Sàì Gòn hay  Các Trường Trung Học lớn ở các tỉnh, số lớp  được cho phép mở ra rất ít,  mà số học sinh rất nhiều do dân số tăng ;... cho nên trong  kỳ thi tuyển vô Lớp 6/12 rất ..nhiêu khê,  một có thể tranh đấu với vai chục người,...

Xin đơn cử  ở Tỉnh Phước Tuy; Trường Trung Học Châu Văn Tiếp ở Tỉnh Lỵ Phước Lễ, Bà Rịa, Niên Khóa 1969- 1970 được cho phép mở ra sáu (6 )  Lớp 6/12, lớp đầu Bậc Trung Học.; số học sinh ghi danh dự thi lên tới co số  gần hai ngàn   , trong khi đó số học sinh  dự tuyển chỉ có 6 lớp X 50 hoc sinh mỗi lớp  = chỉ có 300  …  (  Năm đó, vài tháng sau,, Nha Trung Học  thuộc Bộ   QGGD  cho nhận thêm  1 lớp , đượcthêm  50 học sinh, trong danh sách được sắp hạng   trong kỳ thi  lúc trước,.... )

Trong khi đó, ở Quân Đất Đỏ, cách Bà Rịa 11 ki lô mét,   Trường Trung Học Đất Đỏ ở Nông Thôn, theo chánh sách ,... được phép mở 5 lớp 6/12, nhưng  số học trò nộp đơn xin nhập học  chưa đầy 3 lớp .. nên ai nạp đơn xin nhập học đều được chấp nhân, khỏi phải thi,....

Do sự kiên đó mà số hóc sinh ở Bà Rịa, không trúng tuyển qua kỳ thi tuyển vô Lớp 6/12 vừa qua, nay  thì chạy xuống nạp đơn xin vô Lớp 6/12 Trường Trung Học Đất Đỏ,... rồi tìm cách ...” chuyển trường” về lại Bà Rịa,... Nhiều học trò là con của quân Nhân vaô Công Chức, có giấy tờ , Sự Vu Lịnh,...”thuyên chuyển từ Quận Đất Đỏ” , chuyển công tác về Bà Rịa nên đem con theo và... các học sinh đó được... chuyển trường vô học Trường Trung Học Châu Văn Tiếp Phước Tuy,..  Nhiều chuyện rắc rối xảy ra từ những chuyện nầy,...

 

 

 

 

Xin phép được thêm một chút nữa là,... sự phân chia Ban ở Bậc Trung Học Để Nhị Cấp. Theo qui định của Bộ QGGD, thì học sinh được chọn 4 Ban ở Lớp Đệ Tam hay Lớp 10/12; đó là Ban A: Ban KHOA HỌC THỰC NGHIỆM, chú trọng Lý Hóa, Vạn Vật Học,... để sau nầy, sau Tú Tài thì theo ngành Y, Dược,....; Ban B: Ban KHOA HỌC TOÁN, ... chú trong Toán, Lý Hoá, để sau Tù Taì thí vô học Khoa Học kỷ Thuật,...; Ban C: Ban VĂN CHƯƠNG SINH NGỮ,... chú trong học Sinh Ngữ Anh Pháp ,... để sau nầy học Văn Khoa, nghiên cứu văn chuơng triết học,...; Ban D: Ban VĂN CHƯƠNG CỔ NGỮ, chú trọng học HÁN VĂN, chữ cỗ La tinh,... sau naày học Đại Học Văn Khoa, nghiên cứu văn chương, triết học,...

Cạ́c Ngành, khác như Nông Lâm Súc, có Trương Trung Học Nông Lâm Súc , có Tú Tài NLS, có Đại Học NLS, .... Các mon Kỷ Thuật máy móc, Gỗ, Gò Hàn, Rèn,,, có Trung Học Kỷ Thuệt, có Đại Học Kỷ Thuật Phú Thọ,....